Eğitim Kurumlarında Beden Eğitimi ve Sporun Önemi

Oyun ve Sporun Tanımı

Oyun; gönüllülük esasına dayanan, gündelik yaşamdan farklı, bilinçli ve gerilim duygusu taşıyan bir etkinliktir. Huizinga'ya göre oyun özgür bir eylemdir, maddi kazanç beklentisi içermez, kendi kuralları ve zaman-mekân düzeni vardır ve toplumsal kaynaşmayı kolaylaştırır. Caillois ise oyunu; özgür, ayrık, belirsiz, üretken olmayan, kurallı ve inandırmaya dayalı bir etkinlik olarak tanımlar.

Eğitsel oyunlar; irade, fedakârlık ve neşe dışında bir amaç taşımaz, ani durumlarda yaratıcı hareketlerle başarıyı hedefler. Sportif oyunlar ise eğitsel oyunlardan gelişerek belirli kurallar ve araçlarla rakip gruba üstün gelme amacı taşır. Günümüzde sportif oyunlar, ülkelerin güç gösterisi yaptığı arenalara dönüşmüştür.

Egzersiz ve Fiziksel Uygunluk

Egzersiz; kas ve eklemlerin azalan fiziksel özelliklerini geri kazandırmak veya mevcut kapasiteyi geliştirmek için yapılan hareketlerdir. Fiziksel uygunluğun temel motorik özellikleri şunlardır:

• Dayanıklılık: Uzun süreli yüklenmelerde yorgunluğa karşı koyabilme yeteneği.
• Kuvvet: Kasların direnç karşısında kısalabilme veya dayanabilme yeteneği.
• Sürat: Motorik hareketleri en kısa sürede, en yoğun biçimde uygulayabilme kapasitesi.
• Esneklik: Eklemlerin ve kas gruplarının elastikiyetine bağlı hareket genişliği.
• Koordinasyon: İskelet kasları ile merkezi sinir sisteminin uyum içinde çalışması.

Beden Eğitiminin Genel Amaçları

Beden eğitimi; öğrencilerin kişisel ve toplumsal yönden sağlıklı, mutlu, dengeli, yapıcı ve üretken bireyler olarak yetişmesini hedefler. Millî kültür değerlerini benimsemiş, demokratik yaşamın ilkelerini özümsemiş fertler yetiştirmek temel amaçtır. Anayasa'nın 59. maddesi de devletin her yaştaki vatandaşın beden ve ruh sağlığını geliştirecek tedbirleri alacağını ve sporun kitlelere yayılmasını teşvik edeceğini hükme bağlamıştır.

Beden Eğitiminin Özel Amaçları

Beden eğitiminin üç temel özel amacı bulunur:

• Bilişsel amaçlar: Vücut fonksiyonları, sağlık, büyüme ve gelişme bilgisi; oyun kuralları, beceri ve strateji öğrenimi.
• Duyuşsal amaçlar: Kendine güven, kişilik gelişimi, iletişim becerisi, fair play duygusu, kazanma ve kaybetmeyi öğrenme.
• Psikomotor amaçlar: Temel hareket becerileri, motor beceriler, kas kuvveti, dayanıklılık, esneklik ve kardiyovasküler uygunluk.

Beden eğitimi ve spor; çocuğun hareket etme, mücadele etme, takdir edilme ve başkalarıyla oynama ihtiyaçlarını karşılar. Öğretmenler, öğrencilerinin gelişim özelliklerini, ilgi ve ihtiyaçlarını iyi bilmeli; fiziksel gelişime yardımcı olmalı, sağlıklı yaşam alışkanlıkları kazandırmalı, çeşitli motor beceriler geliştirecek etkinliklere katılım isteği uyandırmalı ve düzgün duruş alışkanlıkları kazandırmalıdır. Böylece öğrenciler, beden eğitiminin önemini kavrayarak yeni hareketler yaratma yeteneği kazanır.