Etkileşimsel Stres (Richard Lazarus ve Susan Folkman)

Stres Türleri

Akut stres, çabuk sonlanan kısa süreli strestir. Kaza anında, kavga sırasında veya karanlıkta kaybolduğunuzda hissedilir. Bu tür stres, tehlikeli durumları yönetmenize yardımcı olur. Kronik stres ise daha uzun süre devam eder; para sıkıntısı, mutsuz bir birliktelik veya iş sorunları gibi durumlarda ortaya çıkar. Haftalar veya aylar boyunca süren herhangi bir stres kronik olarak adlandırılır. Kronik stresle yaşamaya alışan kişi bunun bir sorun olduğunu fark etmeyebilir.

Stres ve Vücudunuz

Tehlikeli bir durumda vücut "savaş ya da kaç" tepkisi verir. Salgılanan hormonlar beyni uyanık hale getirir, kasları gerer ve nabzı artırır. Bu tepkiler strese neden olan durumla başa çıkmada işe yarar. Ancak kronik stres varsa vücut tehlike yokken bile tetikte olur. Bu durum hipertansiyon, kalp hastalıkları, diyabet, obezite, depresyon ve egzama gibi sağlık sorunlarına yol açabilir.

Stres Belirtileri

Stres fiziksel ve duygusal belirtilerle kendini gösterir. Yaygın belirtiler şunlardır:

İshal veya kabızlık
Unutkanlık
Ağrılar ve halsizlik
Odaklanma eksikliği
Cinsel sorunlar
Yorgunluk ve uyku bozuklukları
Mide bulantısı

Kendine Yardım Yolları

Stresle başa çıkmak için öncelikle stresin ortaya çıktığı anın farkında olmak gerekir. Çevresel olayları ve insanları net değerlendirmek, makul beklentiler geliştirmeyi sağlar. Değiştirilebilecek şeyler değiştirilmeli, değiştirilemeyecekler kabullenilmelidir. Bu sayede hayal kırıklığı ve stres azalır.

Stres Yönetiminin Kişisel Gelişime Etkisi

Stres kontrol edilebildiğinde kişisel gelişimde olumlu etki yaratır. Konfor alanını genişletmek, gelişimi engeller. Örneğin, ıssız bir ormanda araba tekerleği patladığında gece yürümek zorunda kalmak stres yaratır; bu durum algıları açar, refleksleri hızlandırır. İş yaşamı da benzerdir; olumsuz uyaranlarla başa çıkmayı öğrenenler başarılı olur. Stres yönetimi iş hayatında başarıyı, sosyal ve aile yaşamına da olumlu yansır.