1967 Fransa Bisiklet Turu ve Dopingin Ölümcül Tarihi

Dopingin Kısa Tarihi: Performans Artırıcılardan İlk Ölümlere

Doping, sportif performansı artırmak amacıyla yasaklı madde ve yöntemlerin kullanılması olarak tanımlanır. İnsanlık tarihi kadar eski bir geçmişe sahiptir. Neolitik çağlardan itibaren tarım toplumlarında, antik çağlarda savaşçılar ve olimpiyat sporcularının özel iksirler kullandığı bilinmektedir. Modern anlamda doping kullanımı ise 19. yüzyılın ikinci yarısında bisiklet ve dayanıklılık sporlarında yaygınlaştı. Kafein, alkol, striknin, kokain ve nitrogliserin bu dönemin popüler performans artırıcılarıydı.

Dopingin ölümcül sonuçları ilk kez 19. yüzyılın sonunda kayıtlara geçti. Bisikletçi Arthur Linton, 1896 Bordeaux-Paris yarışından birkaç ay sonra hayatını kaybetti. 20. yüzyılın başlarında amfetamin ve efedrin kullanımı yaygınlaştı. 1960'lı yıllarda spor dünyasını sarsan dört ölüm, dopingle mücadele için önemli bir dönüm noktası oldu.

• Danimarkalı bisikletçi Knut Enemark Jensen, 1960 Roma Olimpiyatları'nda 100 km zamana karşı yarışında yaşamını yitirdi.
• İngiliz bisikletçi Tom Simpson, 1967 Fransa Bisiklet Turu sırasında hayatını kaybetti.
• Fransız bisikletçi Yves Motin, 1968'de kazandığı yarıştan iki gün sonra öldü.
• 18 yaşındaki Fransız futbolcu Jean-Louis Quadri, 1968'de maç sırasında vefat etti.

Tom Simpson'ın Ölümü ve İlk Yasaklar

1967 yılında Fransa Bisiklet Turu'nun 13 Temmuz etabında Tom Simpson'ın yüksek sıcaklıkta kalp krizi geçirerek ölmesi, doping tarihinin en önemli skandallarından biridir. İlk teşhis sıvı kaybına bağlı kalp krizi olsa da, otopsi sonuçları amfetamin kullandığını ortaya koydu. Bu olay, uluslararası spor otoritelerinin harekete geçmesini hızlandırdı.

1967 yılında Uluslararası Olimpiyat Komitesi (IOC) sağlık kurulunu kurdu ve ilk yasaklılar listesini hazırladı. Böylece doping resmen yasaklanmış oldu. Ancak mücadele uzun yıllar yetersiz kaldı. 1980'lerde kortizon, anabolik steroidler, büyüme hormonu ve eritropoetin (EPO) gibi maddeler bisiklet başta olmak üzere birçok branşta kullanıldı. Yüzyılın sonuna gelindiğinde, 1999'da Dünya Dopingle Mücadele Ajansı (WADA) kuruldu ve WADA Kodu tüm dünyada geçerli hale geldi. Bu gelişmeyle birlikte dopingle mücadelenin temel amacı sporcu sağlığını korumak, adil yarışma ortamını sağlamak ve temiz sporcuların haklarını savunmak olarak belirlendi.