İşletmecilikte Temel Kavramlar ve Maslow'un İhtiyaçlar Hiyerarşisi

İşletmecilikte Temel Kavramlar

İnsanlar yaşamlarını sürdürebilmek için çeşitli mal ve hizmetlere ihtiyaç duyar. İhtiyaç, canlının içinde hissedilen bir eksikliktir ve tatmin edilmediğinde mutsuzluk yaratır. İhtiyaçlar doğuştan gelirken, istekler sonradan öğrenilir. Örneğin barınma bir ihtiyaç, lüks bir ev ise istektir. İhtiyaçlar birincil ve ikincil olarak sınıflandırılır. Birincil ihtiyaçlar (yeme, içme, barınma) yaşamsal niteliktedir; ikincil ihtiyaçlar (sevgi, saygı, kendini geliştirme) sosyal ve kişisel kaynaklıdır.

Bu noktada Abraham Maslow'un 1943'te ortaya koyduğu İhtiyaçlar Hiyerarşisi, işletme ve psikoloji alanlarında temel bir modeldir. Maslow, insan davranışlarının altında ihtiyaçların yattığını ve bu ihtiyaçların belirli bir sırayla tatmin edildiğini savunur. Hiyerarşi beş basamaktan oluşur: Fizyolojik ihtiyaçlar, güvenlik, ait olma ve sevgi, saygınlık ve kendini gerçekleştirme. Bir alt basamak karşılanmadan üst basamağa geçilmez. Fizyolojik ihtiyaçlar (yeme, içme, uyku) en temel düzeydir; ardından güvenlik (iş güvencesi, emeklilik), aidiyet (arkadaşlık, grup üyeliği), saygınlık (başarı, prestij) ve en üstte kendini gerçekleştirme (potansiyelin tam kullanımı) gelir. Maslow'a göre dünya nüfusunun yalnızca %2'si kendini gerçekleştirme düzeyine ulaşabilmiştir.

İhtiyaçları karşılamak için üretilen somut şeylere mal, soyut faaliyetlere ise hizmet denir. Televizyon, sabun ve gömlek mal; sağlık, eğitim ve bankacılık ise hizmet örnekleridir. Kıt olan ve çaba gerektiren bu değerlere ekonomik mal ve hizmetler adı verilir. İşletmeler, bu mal ve hizmetleri üretmek için doğal kaynak, emek, sermaye, girişimci ve bilgi gibi üretim faktörlerini bir araya getirir. Temel amaçları kâr elde etmek, toplumsal fayda sağlamak ve varlığını sürdürmektir. İşletme bilimi, bu süreçteki olayların sebep-sonuç ilişkilerini inceleyerek kaynakların en etkin şekilde kullanılmasını hedefler.