Ulna (Dirsek Kemiği)
Ulna (Dirsek Kemiği)
Ulna, üst ekstremitenin antebrachium (ön kol) bölümünde bulunan iki kemikten medialde yerleşen uzun kemiktir. Proksimalde humerus ve radius ile, distalde ise yalnızca radius ile eklemleşir. Dirsek ekleminin ana stabilizatörlerinden biri olan ulna, ön kolun pronasyon ve supinasyon hareketlerinde radiusa kılavuzluk eder.
Kemiğin proksimal ucunda içbükeyliği öne bakan geniş bir çentik bulunur. Bu çentiğe incisura trochlearis adı verilir ve humerusun trochlea ile eklemleşir. Çentiğin üst bölümünü oluşturan arkaya doğru uzanan çıkıntı olecranon, alt bölümünü oluşturan öne doğru uzanan çıkıntı ise processus coronoideus olarak adlandırılır. Olecranon, dirsek ekstansiyonunda triceps brachii kasının tendonunun tutunma noktasıdır. Processus coronoideusun hemen lateralinde radius başının oturduğu incisura radialis, hemen altında ise tuberositas ulnae bulunur.
- Proksimal uç: incisura trochlearis, olecranon, processus coronoideus, incisura radialis, tuberositas ulnae
- Gövde: lateralde keskin kenar olan margo interosseus; bu kenar, radiusun aynı adlı kenarıyla interosseöz membranı oluşturur.
- Distal uç: caput ulnae, collum ulnae, circumferentia articularis, processus styloideus
Ulna gövdesinin lateral yanında bulunan keskin kenar margo interosseus olarak adlandırılır. Bu kenar ile radiusun margo interosseusu arasında gerilen membrana interossea antebrachii, ön kol kemikleri arasında kuvvet aktarımını sağlar ve yükün radius ile ulna arasında dengeli dağılmasına yardımcı olur.
Ulna distal ucu, radiusa göre daha incedir. Yuvarlak biçimli baş kısmı caput ulnae, bunun hemen proksimalindeki dar bölüm ise collum ulnae olarak adlandırılır. Caput ulnaenin çevresi silindirik bir eklem yüzüne sahiptir ve bu yüz circumferentia articularis adını alır. Bu yapı, distal radioulnar eklemde radiusun incisura ulnaris ile eklemleşerek ön kolun dönme hareketine katılır. Caput ulnaenin medialinden aşağı doğru uzanan çıkıntı ise processus styloideus olarak bilinir.
Spor anatomisinde ulna, dirsek ekleminin fleksiyon ve ekstansiyon hareketlerinde humerus ile birlikte çalışırken, ön kolun içe ve dışa dönme hareketlerinde radiusun etrafında dönmesine zemin hazırlar. Özellikle fırlatma, itme ve çekme hareketlerinde ulnaya binen yükler artar; bu nedenle ulna kırıkları ve dirsek bağ yaralanmaları sporcularda sık karşılaşılan durumlardandır. Güçlü bir ön kol kas yapısı, ulnanın çevresindeki yumuşak dokularla birlikte eklem stabilitesini korumada önem taşır.