Üst Ekstremite Kemikleri
Üst Ekstremite Kemikleri
Üst ekstremite kemikleri, kavşak kemikleri ve serbest üst taraf kemikleri olarak iki ana bölümde incelenir. Kavşak kemikleri; clavicula (köprücük kemiği) ve scapula (kürek kemiği) olup, bu kemikler üst ekstremiteyi gövdeye bağlar. Diğer tüm kemikler serbest üst taraf kemiklerini oluşturur.
Clavicula (Köprücük Kemiği)
Üst ekstremiteyi gövdeye bağlayan ve aksiyel iskelet ile eklemleşen tek kemiktir. Deri altında kolayca palpe edilen bu kemik, yukarıdan bakıldığında hafif bir S harfi şeklindedir. Medialdeki eğriliğin konveksitesi, lateraldeki eğriliğin konkavitesi öne bakar. Lateral ucu scapula'nın akromion çıkıntısı ile, medial ucu ise sternum ile eklemleşir. Bu eklemleşmeler, omuz kuşağının hareketliliğinde kritik rol oynar.
Scapula (Kürek Kemiği)
Yassı kemik grubundan, üçgen biçimli bir kemiktir. Üç kenarı (margo lateralis, medialis ve superior) ve üç köşesi (angulus lateralis, superior ve inferior) bulunur. Ön yüzünde fossa subscapularis adlı çukur alan yer alır. Üst kenarın lateral bölümünden öne-yukarı uzanan L şeklindeki çıkıntıya processus coracoideus (korakoid çıkıntı) denir. Bu çıkıntının hemen medialinde incisura scapulae bulunur. Dış köşesindeki çukur alan cavitas glenoidalis (glenoid çukur), bu çukurun kenarında tuberculum supraglenoidale ve infraglenoidale çıkıntıları yer alır. Arka yüzünde spina scapulae adlı geniş çıkıntı, üstünde fossa supraspinata ve altında fossa infraspinata'yı oluşturur. Spina scapulae lateralde büyüyerek akromion adını alır.
Humerus (Kol Kemiği)
Brachium bölgesinde yer alan uzun bir kemiktir. Proksimalde scapula ile, distalde radius ve ulna ile eklemleşir. Proksimal ucunda caput humeri, collum anatomicum ve collum chirurgicum bulunur. Lateralde tuberculum majus, önde tuberculum minus yer alır; bu çıkıntılardan aşağı uzanan crista'lar arasında sulcus intertubercularis uzanır. Diafizde tuberositas deltoidea ve sulcus nervi radialis dikkat çeker. Distal uçta capitulum humeri ve trochlea humeri eklem yüzeylerini oluşturur. Ön yüzde fossa radialis ve fossa coronoidea, arka yüzde fossa olecrani bulunur. En dışta epicondylus lateralis ve medialis uzanır; medial epikondil altındaki sulcus nervi ulnaris'ten ulnar sinir geçer.
Radius (Döner Kemik)
Antebrachium'un lateralinde yer alan uzun kemiktir. Proksimalde caput radii ve collum radii, caput üzerinde fovea articularis ve circumferentia articularis bulunur. Tuberositas radii, biseps brachii tendonunun tutunma noktasıdır. Diafizin medial kenarı margo interosseus ile ulna'ya bağlanır. Distal uçta proc. styloideus, incisura ulnaris ve tuberculum dorsale yer alır. Radius, el bileği kemiklerinin büyük kısmıyla eklemleşir.
Ulna (Dirsek Kemiği)
Antebrachium'un medialinde bulunan uzun kemiktir. Proksimal uçta incisura trochlearis, olecranon ve proc. coronoideus bulunur. İncisura radialis ve tuberositas ulnae diğer önemli yapılardır. Diafizde margo interosseus yer alır. Distal uçta caput ulnae ve proc. styloideus bulunur. Ulna, önkolun stabilitesinde önemli rol oynar.
El (Manus) Kemikleri
El iskeleti üç bölüme ayrılır: karpal kemikler, metakarpal kemikler ve falankslar.
- Karpal kemikler: Proksimal sırada os scaphoideum, os lunatum, os triquetrum ve os pisiforme; distal sırada os trapezium, os trapezoideum, os capitatum ve os hamatum bulunur. Os pisiforme sesamoid, diğerleri kısa kemiktir.
- Metakarpal kemikler: Beş adet uzun kemik olup lateralden mediale 1-5 olarak numaralandırılır. Proksimal uçları basis, distal uçları caput olarak adlandırılır.
- Falankslar: Başparmakta iki, diğer parmaklarda üçer adettir. Proksimal, orta ve distal falanks olarak sınıflandırılır; başparmakta orta falanks bulunmaz.
Bu kemik yapılar, üst ekstremitenin karmaşık hareketlerini ve fonksiyonel adaptasyonlarını mümkün kılar.